Sum eitt av menniskjans elstu tólum og livandi tilfari hava trævørur vísindaligan týdning langt út um yvirflatuliga fatan. Frá tilfarsvísindum til umhvørvisverkfrøði geva serligu eginleikarnir hjá viði framvegis lyklainnlit í nútímans tøkni og burðardygga menning.
Frá einum tilfarsvísindaligum sjónarhorni er træ eitt natúrligt samsett tilfar, sum er samansett av cellulosu (40%-50%), hemicellulosu og lignini (20%-30%), og myndar ein serligan anisotropan bygnað. Hesin bygnaðurin gevur viði eina serliga styrki-til-vektlutfall-summi harðviður hava strekkstyrki, sum nærkast teirri hjá stáli, men tó er teirra tættleiki bert ein fimtingur av tí hjá stáli. Gransking á Kyoto universitetinum í Japan hevur víst, at nanocellulosuviðgerð kann økja um trýststyrkina í træi við 200%, og lata upp fyri nýggjum leiðum fyri lættum byggitilfari.
Í termodynamikki gera hitabjálvingareginleikarnir hjá træi (hitaleiðsla á 0,04-0,12 W/m·K) tað til eitt hugsjónarligt orkusparandi byggitilfar. Tvør-laminerað timbur (CLT), sum er ment av VTT Tekniska Granskingardeplinum í Finnlandi, brúkar eina fleir-lags hátrýsttilgongd til at økja um víddarstabilitetin hjá træi við 300%. Hon hevur longu verið brúkt til at byggja ein 30 hæddar "træskýggjakropp." Enn meira merkisverdir eru "kolnegativu" eginleikarnir hjá viði: Hvør kubikkmetur av viði, sum verður brúktur til at avloysa betongsekvestrar umleið 0,9 tons av CO2, ein grundleggjandi fyrimunur við lívrunnum tilfari fram um fossilt brennievni.
Nútíðar vísindin er við til at læsa upp møguleikarnar hjá træi. University of Maryland hevur, við at brúka kemiska avlignifikatión, økt um gjøgnumskygnið í trænum til 90%, samstundis sum styrkin verður varðveitt, og skapt eitt nýtt optiskt tilfar. Sveisiska sambandskanningarstovan fyri tilfarsvísindi og verkfrøði hevur nýtt porøsa bygnaðin í træi til at menna eina sera effektiva vatnfiltreringsskipan, sum adsorberar tungmetaljonir effektivari enn virkið kol. Hesar nýhugsanir staðfesta pástandin hjá Nobelvirðislønarvinnaranum Richard Feynman um, at "Náttúran er tann størsti verkfrøðingurin."
Frá einum burðardyggum menningarsjónarhorni avdúka fullar lívsringrásarmetingar av trævørum, at træ bjóðar óavmarkaðar fyrimunir fram um plast, tá tað snýr seg um lívrunna niðurbróting, koltvísýring og varandi evni. Dátur frá Altjóða Trævísindastovninum vísa, at heimsskógir dyrka javnvirðis nøgd av viði um sekundið til 1.000 vanligar skipaíløt. Rætt sláturvirksemi tryggjar burðardygga nýtslu av timburtilfeingi. Hesin "vaksandi tilfars" eginleikin er ein avgerandi loysn á einnýtslu plastdálkingarkreppuni.
Vísindaliga virðið á trævørum liggur í teirra fullkomnu líkning av materiellu heimspekini um "frá náttúruni, betri enn náttúran", sum gevur eitt klassiskt paradigma fyri at javna menningartørvin hjá menniskjum við vistfrøðiliga vernd.